.png)
.png)
Ngày 24 tháng 5 năm 2025, thế giới đang hướng ánh mắt về Đông Âu, nơi Nga và Ukraine vừa đạt được một thỏa thuận trao đổi tù binh lịch sử với công thức “1000 đổi 1000” trước thềm vòng đàm phán hòa bình lần thứ hai. Sự kiện này không chỉ là một bước tiến ngoại giao hiếm hoi trong bối cảnh xung đột kéo dài hơn ba năm qua mà còn là một cột mốc làm dấy lên những câu hỏi lớn: Liệu đây có phải ánh sáng cuối đường hầm cho hòa bình hay chỉ là một nước cờ chiến lược của hai bên để củng cố vị thế trước những diễn biến phức tạp hơn? Trong khi cả Moscow và Kyiv ăn mừng bước đi này, những động thái quân sự và ngoại giao mới nhất cho thấy hòa bình vẫn là một mục tiêu xa vời, đầy rẫy những trở ngại và bất định.
Tại Kyiv, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, với giọng điệu cương quyết nhưng không giấu được sự lạc quan, đã công bố cuộc họp cấp cao để chuẩn bị cho việc trao đổi tù binh quy mô lớn. Trên kênh Telegram cá nhân, ông viết: “Chúng tôi đang làm rõ từng chi tiết về danh sách tù binh do Nga cung cấp. Việc đưa các chiến sĩ của chúng tôi trở về từ Nga là ưu tiên hàng đầu.” Thỏa thuận này, được đàm phán tại Istanbul hôm 16 tháng 5, đánh dấu lần trao đổi tù binh lớn nhất kể từ khi xung đột bùng nổ vào năm 2022. Hơn 4.700 binh sĩ Ukraine đã được trao trả trong 64 đợt trước đó, nhưng lần này, quy mô và ý nghĩa của nó mang tính biểu tượng mạnh mẽ. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Rustem Umerov, người giám sát quá trình thực thi, nhấn mạnh rằng các cơ quan tình báo và an ninh của Ukraine đang làm việc không ngừng nghỉ để đảm bảo mọi binh sĩ được trở về an toàn. Đây không chỉ là một chiến thắng nhân đạo mà còn là một đòn bẩy chính trị, củng cố niềm tin của người dân Ukraine vào chính phủ giữa những khó khăn chồng chất.
Ở Moscow, Tổng thống Vladimir Putin cũng không giấu được sự hài lòng khi thông báo về thỏa thuận này, đồng thời ra lệnh cho các lực lượng Nga tiếp tục củng cố “vùng đệm an ninh” dọc biên giới Ukraine. Theo hãng tin RIA Novosti, Putin nhấn mạnh rằng khu vực này, trải dài qua các tỉnh như Kursk, Belgorod và Bryansk, là cần thiết để bảo vệ lãnh thổ Nga khỏi các cuộc tấn công pháo binh và máy bay không người lái (UAV) từ Ukraine. Ông gọi đây là một “vành đai bảo vệ” không chỉ nhằm vô hiệu hóa hỏa lực của NATO mà còn đảm bảo an toàn cho các cộng đồng dân sự Nga. Tuy nhiên, tuyên bố của Putin cũng làm dấy lên lo ngại rằng Nga đang tìm cách vẽ lại bản đồ Ukraine, mở rộng vùng kiểm soát dưới danh nghĩa “an ninh”. Đại tá nghỉ hưu Anatoly Matviychuk, một chuyên gia quân sự Nga, giải thích rằng vùng đệm này có thể sâu tới 100 km, đủ để đặt các khu vực biên giới Nga ngoài tầm bắn của pháo tầm xa NATO. “Đây không chỉ là một hành lang phi quân sự,” ông nói, “mà là một vùng đất nơi Ukraine sẽ không thể duy trì chính quyền.”
Trong khi đó, Ukraine tiếp tục đẩy mạnh chiến lược sử dụng UAV để gây áp lực lên Nga, đặc biệt nhắm vào thủ đô Moscow. Theo tờ Kyiv Independent, hàng trăm UAV cảm tử đã được triển khai từ đầu năm 2025, gây gián đoạn đáng kể cho hệ thống hạ tầng hàng không Nga. Ít nhất 217 sân bay trên khắp nước Nga đã phải tạm ngừng hoạt động, một con số vượt xa tổng số vụ đóng cửa trong hai năm trước cộng lại. Phát ngôn viên quân đội Ukraine, Serhiy Bratchuk, tuyên bố: “Moscow là trung tâm hàng không lớn nhất của Nga. Chúng tôi đang nhắm vào nó để làm tê liệt hậu cần và tinh thần của họ.” Các cuộc tấn công này không chỉ gây tổn thất kinh tế mà còn buộc Nga phải duy trì trạng thái phòng thủ liên tục, làm suy yếu hệ thống phòng không và tạo áp lực tâm lý lên người dân. Tuy nhiên, các nhà phân tích như nhà kinh tế Nga Sergey Aleksashenko cho rằng thiệt hại kinh tế hiện tại vẫn trong tầm kiểm soát, và mục tiêu chính của Ukraine dường như là làm suy yếu khả năng phòng thủ của Nga hơn là gây tổn thất tài chính lớn.
Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nổi lên như một nhân tố trung tâm trong các nỗ lực hòa giải. Sau cuộc điện đàm kéo dài hai giờ với Putin vào ngày 19 tháng 5, Trump đã công khai ủng hộ các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Nga và Ukraine, từ bỏ cam kết trước đây về việc chấm dứt xung đột một cách nhanh chóng. Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ bước tiến trong quan hệ kinh tế với Nga, bao gồm dỡ bỏ trừng phạt hay nối lại thương mại, chỉ có thể xảy ra sau khi đạt được hòa bình ở Ukraine. Lập trường này, dù được một số người ca ngợi vì tính thực dụng, lại gây lo ngại ở châu Âu, đặc biệt là Đức, nơi các nhà lãnh đạo lo sợ Mỹ có thể “bỏ rơi” Ukraine để theo đuổi lợi ích riêng. Chính phủ Đức, theo truyền thông nước này, đang chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất: một nước Mỹ dưới thời Trump rút hỗ trợ quân sự và tài chính cho Kyiv, để lại châu Âu đối mặt với Nga một mình.
Tại Vatican, nơi được xem xét là địa điểm tiềm năng cho vòng đàm phán tiếp theo, Giáo hoàng Leo XIV đã bày tỏ sẵn sàng đóng vai trò trung gian hòa giải. Tuy nhiên, các nguồn tin từ Bloomberg cho biết chưa có thỏa thuận rõ ràng về thời gian và địa điểm cho cuộc gặp. Phía Mỹ, thông qua Ngoại trưởng tạm quyền Marco Rubio và đặc phái viên Kurt Volker, đang thúc đẩy một cách tiếp cận thận trọng, nhấn mạnh rằng Nga phải từ bỏ lập trường cứng rắn nếu muốn các cuộc đàm phán tiến triển. Trong khi đó, Ukraine kiên quyết đòi hỏi một lệnh ngừng bắn toàn diện kéo dài 30 ngày như tiền đề cho một thỏa thuận hòa bình rộng hơn, một đề xuất mà Nga nhanh chóng bác bỏ.
Trên mặt trận quân sự, các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine không chỉ nhắm vào Moscow mà còn mở rộng sang các khu vực biên giới như Kursk. Một vụ tấn công vào ngày 22 tháng 5 đã làm hư hại một cây cầu dân sự gần làng Semionovka, gây gián đoạn giao thông nhưng may mắn không có thương vong. Quyền thống đốc Kursk, Alexander Khinshtein, gọi đây là một hành động “vô nghĩa” nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự, đồng thời cam kết nhanh chóng khôi phục cây cầu. Tuy nhiên, các cuộc tấn công liên tiếp này cho thấy Ukraine đang quyết tâm duy trì áp lực quân sự, bất chấp những nỗ lực ngoại giao.
Ở phía Nga, Bộ trưởng Quốc phòng Andrei Belousov, một nhà kinh tế được Tổng thống Putin bổ nhiệm vào năm 2024, đang thúc đẩy hiện đại hóa quân đội với trọng tâm là công nghệ cao. Dưới sự lãnh đạo của ông, sản lượng xe tăng, xe bọc thép và UAV của Nga đã tăng đáng kể, với số lượng UAV tăng gấp 23 lần so với giai đoạn 2022-2023. Belousov, người từng bị hoài nghi vì thiếu kinh nghiệm quân sự, đã chứng minh năng lực qua việc tái cấu trúc ngân sách quốc phòng và đẩy mạnh sản xuất vũ khí thông minh, bao gồm bom lượn dẫn đường chính xác và UAV cảm tử Lancet. Những vũ khí này không chỉ giúp Nga duy trì lợi thế trên chiến trường mà còn trở thành mặt hàng xuất khẩu tiềm năng, thu hút sự quan tâm từ Trung Đông, Đông Nam Á và châu Phi.
Trong khi đó, tại Washington, Tổng thống Trump đang đối mặt với những thách thức nội địa liên quan đến chính sách giáo dục và quân sự. Quyết định thu hồi quyền tuyển sinh viên quốc tế của Đại học Harvard, được Bộ An ninh Nội địa Mỹ công bố hôm 22 tháng 5, đã gây tranh cãi gay gắt. Harvard bị cáo buộc duy trì môi trường học thuật “thù địch” với sinh viên Do Thái và có các chính sách phân biệt đối xử. Động thái này, theo các chuyên gia giáo dục, có thể đe dọa nguồn thu chính của nhiều trường đại học Mỹ, vốn phụ thuộc vào học phí từ sinh viên quốc tế. Trump cũng đang chuẩn bị cho một sự kiện gây chú ý: lễ diễu hành kỷ niệm 250 năm thành lập lục quân Mỹ vào ngày 14 tháng 6, với sự xuất hiện của gần 30 xe tăng M1A1 Abrams trên đại lộ Constitution. Các kỹ sư quân đội đang nỗ lực bảo vệ mặt đường khỏi hư hại, nhưng sự kiện này được xem là một màn phô diễn sức mạnh nhằm củng cố hình ảnh của Trump như một nhà lãnh đạo quyết đoán.
Trên trường quốc tế, các nước G7, trong cuộc họp tại Canada, tiếp tục gia tăng áp lực lên Nga với lời cảnh báo về các lệnh trừng phạt mới nếu Moscow không chấm dứt chiến sự. Ukraine, trong nỗ lực củng cố hỗ trợ tài chính, đã đề xuất các nước EU trích một phần GDP để trực tiếp tài trợ cho lực lượng vũ trang của mình. Bộ trưởng Tài chính Ukraine Serhiy Marchenko nhấn mạnh rằng đây là cách để đảm bảo sự ổn định tài chính cho Kyiv và tăng cường phòng thủ cho châu Âu trước Nga. Tuy nhiên, với nợ công gần chạm mức 100% GDP và triển vọng hỗ trợ quốc tế ngày càng bấp bênh, Ukraine đang đứng trước một tương lai đầy thách thức.
Trong bối cảnh đó, đồng rubles Nga bất ngờ tăng giá, đạt mức cao nhất trong hai năm so với đồng đô la Mỹ, nhờ kỳ vọng vào một thỏa thuận hòa bình và khả năng nới lỏng trừng phạt. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng đà tăng này có thể chỉ là tạm thời nếu không có bước tiến cụ thể trong đàm phán. Trong khi Nga và Ukraine ăn mừng thỏa thuận tù binh, thế giới vẫn đang nín thở chờ đợi vòng đàm phán tiếp theo, nơi số phận của Đông Âu và trật tự toàn cầu có thể được định hình.