.png)
.png)
Dưới ánh nắng vàng rực rỡ của mùa hè châu Âu, những con phố lát đá cổ kính ở Paris, những bãi biển Địa Trung Hải lấp lánh ánh nước, và tiếng nhạc sôi động từ các quán bar ở Barcelona như đang hát lên khúc ca cuối cùng của hòa bình. Nhưng phía sau vẻ đẹp thanh bình ấy, một bóng tối đang lặng lẽ trườn tới, mang theo hơi thở của chiến tranh. Giáo sư Sonke Nel, một trong những nhà sử học quân sự hàng đầu nước Đức, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo khiến cả lục địa rùng mình: Nga, dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Vladimir Putin, có thể tấn công châu Âu ngay trong mùa thu năm 2025. Lời tiên đoán này không chỉ là một giả thuyết học thuật mà là một lời kêu gọi khẩn cấp, khi các dấu hiệu từ chiến trường Ukraina, những cuộc tập trận bí mật ở Belarus, và sự lưỡng lự từ Washington đang vẽ nên một bức tranh chiến tranh đầy ám ảnh.
Tại Berlin, nơi từng chứng kiến những vết thương sâu sắc của Thế chiến thứ hai, Giáo sư Nel, 56 tuổi, không phải là một giọng nói dễ bị xem nhẹ. Với vai trò tổng biên tập tạp chí Lịch sử Đức Thế kỷ 20 và hàng loạt công trình nghiên cứu sâu sắc về các cuộc chiến tranh thế giới, ông đã trở thành một trong những chuyên gia chiến lược đáng tin cậy nhất châu Âu. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với tờ Tageszeitung, ông thẳng thắn tuyên bố rằng Nga có thể tấn công Latvia hoặc một quốc gia vùng Baltic khác ngay trong mùa thu này. “Chúng ta đang đứng trước một ngã rẽ lịch sử,” ông nói, giọng đầy lo âu. “Nga không chỉ dừng lại ở Ukraina. Họ đang chuẩn bị cho một bước đi lớn hơn, và châu Âu hoàn toàn chưa sẵn sàng.”
Những lời cảnh báo của Nel không phải là không có cơ sở. Từ đầu năm 2025, Nga đã âm thầm triển khai các cuộc tập trận quy mô lớn mang tên Zapad 2025 (Phía Tây 2025) tại Belarus, chỉ cách biên giới các nước Baltic vài bước chân. Với hơn 13.000 binh sĩ tham gia, cuộc tập trận này không chỉ là một màn phô diễn sức mạnh mà còn là một lời đe dọa trực tiếp đến NATO. Theo tổ chức giám sát Belaruski Hayun, các động thái quân sự này có thể bị hủy nếu Nga không đủ lực lượng do chiến sự leo thang ở Ukraina. Nhưng nếu chiến trường Ukraina nghiêng về phía Moscow, Zapad 2025 có thể trở thành màn dạo đầu cho một cuộc xâm lược thực sự.
Từ Kiev, Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelenskyy đã không ngần ngại chỉ thẳng vào mối nguy. Trong một hội nghị thượng đỉnh ba bên vào ngày 29 tháng 4, ông tuyên bố: “Hãy nhìn vào Belarus. Nga đang chuẩn bị điều gì đó dưới danh nghĩa tập trận. Đây là cách họ bắt đầu các cuộc tấn công.” Lời cảnh báo của Zelenskyy được củng cố bởi Đại tướng Oleksandr Syrskyi, Tổng tư lệnh quân đội Ukraina, người nhấn mạnh rằng các cuộc tập trận như Zapad 2025 thường là vỏ bọc cho việc hình thành các nhóm tấn công quân sự. Lịch sử đã chứng minh điều này: chỉ bốn ngày sau cuộc tập trận Liên minh Quyết tâm năm 2022, Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraina.
Nhưng điều khiến châu Âu thực sự run sợ không chỉ là sức mạnh quân sự của Nga mà là sự mong manh của liên minh NATO. Điều khoản 5 – nguyên tắc phòng thủ tập thể, vốn là nền tảng của NATO – đang bị đặt dấu hỏi lớn khi Tổng thống Mỹ Donald Trump, người vừa nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, liên tục đưa ra những phát ngôn gây sốc. Trong suốt chiến dịch tranh cử, Trump từng tuyên bố Mỹ có thể rút khỏi NATO hoặc từ chối bảo vệ các thành viên không chi đủ ngân sách quốc phòng. “Nếu Mỹ không hành động, NATO còn là gì?” Giáo sư Nel đặt câu hỏi, giọng đầy cay đắng. Một NATO chia rẽ, thiếu sự hậu thuẫn của Mỹ, sẽ là cơ hội vàng để Putin thử lửa liên minh.
Từ Brussels đến Bucharest, các nhà lãnh đạo châu Âu đang chạy đua với thời gian. Ngân sách quốc phòng của các nước thành viên NATO tăng vọt, dây chuyền sản xuất đạn pháo hoạt động không ngừng nghỉ, và các kế hoạch phòng thủ vùng Baltic được tái cấu trúc toàn diện. Nhưng liệu châu Âu có đủ thời gian để tự vệ? Báo cáo từ cơ quan tình báo Đức BND cho thấy Nga đang chuẩn bị cho một cuộc chiến quy mô lớn với NATO vào năm 2030. Tuy nhiên, các động thái gần đây cho thấy Putin có thể không chờ đợi lâu đến thế. Tháng 5 năm 2024, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cảnh báo rằng Putin đang tìm cách vẽ lại bản đồ châu Âu. Đô đốc Rob Bauer, Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, nhấn mạnh: “Chúng ta phải chuẩn bị cho điều bất ngờ.”
Bằng chứng cho thấy Nga không chỉ dừng lại ở lời đe dọa. Quân đội Nga đang bố trí lực lượng sát biên giới Phần Lan và Na Uy, hai tuyến phòng thủ then chốt của NATO ở Bắc Âu. Điện Kremlin còn âm thầm lên kế hoạch thành lập một bộ chỉ huy quân sự mới tại Bryansk, chỉ cách Phần Lan 160 km. Hàng chục ngàn binh sĩ Nga đang được chuẩn bị để di chuyển tới khu vực này sau khi chiến dịch Ukraina kết thúc. Chi tiêu quốc phòng của Nga cũng đạt mức kỷ lục, với ngân sách 137 tỷ USD vào năm 2025, tương đương 6% GDP – gấp đôi so với trước chiến tranh Ukraina. Theo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), nếu tính theo sức mua tương đương (PPP), chi tiêu quân sự của Nga năm 2024 thực chất lên tới 461 tỷ USD, vượt xa toàn bộ châu Âu cộng lại.
Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng ấy là một thực tế trần trụi: Nga đang suy yếu. Quân đội Nga, sau hơn ba năm chìm trong vũng lầy Ukraina, đã bộc lộ hàng loạt điểm yếu chiến lược. Thiếu hậu cần, thiếu tinh thần chiến đấu, và phụ thuộc vào viện trợ từ các quốc gia như Iran và Triều Tiên, Nga khó có thể duy trì một cuộc chiến tổng lực với NATO. Nền kinh tế Nga, bị cô lập bởi các lệnh trừng phạt, đang vật lộn với lạm phát và đồng rúp lao dốc. Các dự án vũ khí hiện đại như xe tăng T-14 Armata bị đình trệ vì thiếu linh kiện từ phương Tây. Trong khi đó, NATO sở hữu 3,5 triệu binh sĩ, lực lượng không quân gấp ba lần Nga, và ngân sách quốc phòng lớn gấp 3,5 lần Moscow.
Dẫu vậy, nguy cơ vẫn hiện hữu. Các cơ quan tình báo Đức, Latvia và Đan Mạch cảnh báo rằng Nga có thể tiến hành một chiến dịch quân sự giới hạn để thăm dò phản ứng của NATO. Các hoạt động phá hoại và gián điệp của Nga tại châu Âu cũng tăng mạnh, với các tuyến cáp thông tin ngầm dưới biển – huyết mạch liên lạc toàn cầu – trở thành mục tiêu tiềm tàng. Một báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho thấy các hoạt động lật đổ do Nga chỉ đạo đã tăng gấp ba lần trong năm 2024.
Trong bối cảnh ấy, vai trò của Tổng thống Trump trở thành tâm điểm chú ý. Những động thái thân thiện bất thường giữa ông và Putin, cùng với tuyên bố của Ngoại trưởng Marco Rubio rằng Mỹ có thể chuyển hướng ưu tiên nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình ở Ukraina, khiến châu Âu lo ngại. Một thỏa thuận hòa bình sai thời điểm có thể mở đường cho chiến tranh thực sự. “Nếu Mỹ rút lui, NATO sẽ lung lay,” Giáo sư Nel cảnh báo. “Và đó là điều Putin đang chờ đợi.”
Dẫu vậy, châu Âu không đứng yên. Từ Berlin đến Warsaw, các quốc gia đang gấp rút tái vũ trang, củng cố phòng thủ, và xây dựng một liên minh vững chắc hơn bao giờ hết. Nhưng câu hỏi vẫn treo lơ lửng: Liệu châu Âu có đủ thời gian để đối phó với tham vọng của Putin? Hay mùa hè năm 2025 sẽ thực sự là mùa hè cuối cùng trước khi lửa đạn nhấn chìm lục địa?