.png)
.png)
Ngày 16 tháng 5 năm 2025, một động thái táo bạo từ Washington đã làm rung chuyển bàn cờ địa chính trị tại Đông Nam Á. Hoa Kỳ, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump, đang cân nhắc hỗ trợ tài chính cho dự án sân bay quốc tế Techo ở tỉnh Kandal, Campuchia, cách thủ đô Phnom Penh chỉ 30-40 km về phía nam. Dự án hạ tầng chiến lược này, dự kiến khánh thành vào tháng 7 năm 2025 để thay thế sân bay quốc tế Phnom Penh, không chỉ là một công trình giao thông mà còn là tâm điểm của một cuộc đối đầu ngầm đầy kịch tính giữa hai siêu cường: Mỹ và Trung Quốc. Với vị trí gần Biển Đông, sân bay Techo có nguy cơ trở thành mắt xích không quân chiến lược trong tham vọng bá quyền của Bắc Kinh, đe dọa trực tiếp đến an ninh khu vực, đặc biệt là Việt Nam. Nhưng Mỹ, với tầm nhìn sắc bén và chiến lược tinh tế, đang tìm cách phá vỡ mưu đồ này, bảo vệ lợi ích của các đồng minh ASEAN và đảm bảo sự ổn định ở Biển Đông.
Ban đầu, dự án sân bay Techo được tài trợ chủ yếu bởi vốn vay từ Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB), nằm trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Bắc Kinh. Đây là một phần trong chiến lược “ngoại giao bẫy nợ” mà Trung Quốc đã triển khai trong nhiều năm, biến các quốc gia nhỏ hơn thành con nợ phụ thuộc vào Bắc Kinh. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến 2023, dưới áp lực từ Mỹ và nỗi lo về gánh nặng nợ nần, chính phủ Campuchia tuyên bố giảm vai trò của Trung Quốc, chuyển sang huy động vốn trong nước và từ các đối tác châu Âu, đặc biệt là Anh, để duy trì tính trung lập. Dù vậy, bóng dáng của Bắc Kinh vẫn lẩn khuất. Các công ty như OCIC và các nhà thầu phụ có liên hệ gián tiếp với Trung Quốc tiếp tục gây nghi ngờ về mức độ ảnh hưởng thực sự của Bắc Kinh đối với dự án. Những hợp đồng hạ tầng chiến lược của Trung Quốc thường đi kèm các điều khoản ngầm: quyền vận hành, độc quyền khai thác, thậm chí quyền tiếp cận quân sự khẩn cấp. Với vị trí chỉ cách Biển Đông chưa đầy 300 km, sân bay Techo có thể trở thành một căn cứ không quân trá hình, hỗ trợ các hoạt động giám sát và triển khai lực lượng của Trung Quốc, đe dọa trực tiếp đến các tuyến hậu cần của Mỹ và các đồng minh ASEAN.
Mục tiêu của Trung Quốc tại Techo không chỉ dừng ở việc xây dựng một sân bay. Đây là một phần trong chiến lược lớn hơn nhằm thiết lập một hệ thống hậu cần “biển-không” khép kín để kiểm soát phía tây Biển Đông. Cảng Ream, một cơ sở ven biển Campuchia, đã bị nghi ngờ là căn cứ hải quân trá hình của Bắc Kinh, nơi tàu chiến và tàu tình báo Trung Quốc có thể neo đậu. Nếu kết hợp với sân bay Techo, Trung Quốc sẽ tạo ra một cụm hậu cần ba chiều – đất, biển, không – với khả năng triển khai máy bay không người lái (UAV), máy bay vận tải, radar cảnh báo sớm, và thậm chí các hoạt động tác chiến điện tử. Từ đây, Bắc Kinh có thể giám sát các tuyến hậu cần của Mỹ từ Singapore và Vịnh Subic ở Philippines, đồng thời gây áp lực lên Việt Nam, Thái Lan và Malaysia từ phía đất liền Đông Dương. Techo, với vị trí ngoài tầm radar chính của Mỹ và các đồng minh, là điểm lý tưởng để triển khai các hoạt động tác chiến phi đối xứng, từ giám sát chiến lược đến chiến tranh thông tin và tâm lý, nhằm làm suy yếu quyết tâm của ASEAN.
Đối với Việt Nam, mối đe dọa từ Techo không chỉ là vấn đề địa chính trị mà còn là bài học lịch sử đau đớn. Phía tây nam Việt Nam, từ thời nhà Nguyễn đến thời chiến tranh Việt Nam, luôn là “tử huyệt” chiến lược. Cuộc chiến biên giới tây nam từ năm 1978 đến 1989, khi Khmer Đỏ, được Trung Quốc hậu thuẫn, tấn công các tỉnh Long An, An Giang, Kiên Giang, khiến hơn 30.000 người dân Việt Nam thiệt mạng, là minh chứng rõ ràng. Khi Campuchia rơi vào tay thế lực thù địch, miền Tây Nam Bộ trở thành một vùng đồng bằng trống trải, không có chiều sâu chiến lược để phòng thủ. Lịch sử còn ghi dấu những lần Campuchia bị lợi dụng làm bàn đạp tấn công Việt Nam, từ thời quân Pháp cô lập khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940 đến thời Mỹ sử dụng lãnh thổ Campuchia để truy kích lực lượng cách mạng Việt Nam trong những năm 1960-1970. Nếu Trung Quốc kiểm soát Techo và Ream, Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ bị “đâm lén” từ phía lưng, với một lưỡi dao sắc bén ngay sát vùng đặc quyền kinh tế và các tuyến hàng hải chiến lược.
Nhận thức rõ nguy cơ này, chính quyền Trump đã hành động với sự tỉnh táo và quyết đoán. Thay vì để Trung Quốc độc chiếm không gian chiến lược ở Campuchia, Mỹ đang tìm cách chen chân vào dự án Techo thông qua hỗ trợ tài chính và kỹ thuật. Đây không phải là nỗ lực biến Techo thành căn cứ quân sự của Mỹ, mà là một nước cờ tinh vi nhằm giành quyền tiếp cận hậu cần mềm – từ bảo trì, tiếp nhiên liệu khẩn cấp đến chia sẻ radar. Bằng cách hiện diện tại Techo, Mỹ có thể ngăn chặn Trung Quốc độc quyền vận hành sân bay, đồng thời gửi tín hiệu mạnh mẽ đến Campuchia: Bắc Kinh không phải là người chơi duy nhất trong sân nhà của các bạn. Động thái này còn là lời cảnh báo tới Trung Quốc rằng Mỹ sẽ không để khu vực Đông Nam Á rơi vào vòng kiểm soát của Bắc Kinh mà không có đối trọng.
Hơn nữa, Mỹ đang sử dụng sức mạnh tài chính toàn cầu để kiềm chế tham vọng của Trung Quốc. Với đồng USD chiếm gần 60% giao dịch toàn cầu và hệ thống ngân hàng quốc tế phụ thuộc vào các định chế Mỹ như Citibank, JPMorgan hay SWIFT, Washington có thể dễ dàng “khóa van” dòng tiền của Trung Quốc. Nếu Mỹ chứng minh các công ty Campuchia liên doanh với quân đội Trung Quốc tại Techo hoặc nhận vốn gián tiếp từ Bắc Kinh, đạo luật Magnitsky hoặc các biện pháp cấm vận khác có thể được kích hoạt. Các công ty này sẽ bị đóng băng tài sản ở nước ngoài, bị cấm hợp tác với các ngân hàng quốc tế, và dự án Techo có nguy cơ “chết lâm sàng” khi không còn ai dám tài trợ hay bảo hiểm. Đây là cách Mỹ chơi cờ không cần rút ví, nhưng vẫn khiến đối thủ tê liệt.
Động thái của Mỹ tại Techo không chỉ nhằm vào Trung Quốc mà còn là lời kêu gọi tới các đồng minh ASEAN, đặc biệt là Việt Nam. Nếu Campuchia tiếp tục bị Bắc Kinh thao túng, Việt Nam sẽ phải đối mặt với áp lực chiến lược từ phía tây nam, nơi lịch sử đã chứng minh là điểm yếu chết người. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang tăng cường hợp tác quân sự với Mỹ, Nhật Bản, Úc và các đối tác khác, đồng thời củng cố vị thế trong các hiệp định như CPTPP và các sáng kiến như Quan hệ Đối tác Toàn diện Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (IPF). Bằng cách xây dựng một trục hậu cần mềm với Thái Lan, Lào, Ấn Độ và Singapore, Việt Nam có thể cô lập Campuchia về mặt chiến lược, buộc Phnom Penh phải suy nghĩ lại về việc nghiêng hẳn về Trung Quốc.
Cuộc chiến ngầm tại Campuchia không chỉ là câu chuyện của sân bay Techo, mà là biểu tượng của một cuộc đối đầu quyền lực thế kỷ 21. Trung Quốc, với chiến lược “chuỗi ngọc trai” và hạ tầng lưỡng dụng, đang âm thầm xây dựng một mạng lưới hậu cần để siết chặt Đông Nam Á. Nhưng Mỹ, với sự dẫn dắt của Tổng thống Trump, không khoanh tay đứng nhìn. Bằng cách chen chân vào Techo, củng cố các liên minh khu vực và sử dụng sức mạnh tài chính, Mỹ đang phá vỡ bữa tiệc địa chính trị mà Bắc Kinh tỉ mỉ dọn sẵn. Trong ván cờ này, Việt Nam không chỉ là một bên liên quan mà còn là nhân tố quyết định. Mỗi bước đi của Việt Nam, từ hợp tác quân sự đến ngoại giao khu vực, sẽ định hình cán cân quyền lực ở Đông Nam Á, nơi một lưỡi dao từ Campuchia có thể thay đổi số phận cả khu vực.