.png)
.png)
Ngày 24 tháng 5 năm 2025, một làn sóng chấn động lan tỏa khắp thế giới khi Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiha tuyên bố Kiev đang chuẩn bị cho một cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin, với lời mời đặc biệt dành cho Tổng thống Mỹ Donald Trump tham gia. Lời tuyên bố này, được trích dẫn bởi tờ Ukrinform, không chỉ đánh dấu bước ngoặt trong cuộc xung đột kéo dài hơn ba năm giữa Ukraine và Nga mà còn làm dấy lên những tranh cãi gay gắt về khả năng chấm dứt chiến tranh chỉ bằng một sắc lệnh. Liệu đây có phải là bước đi táo bạo của Zelensky để kết thúc cuộc chiến đẫm máu, hay chỉ là một chiêu bài ngoại giao đầy tham vọng nhằm gây áp lực lên Moscow và phương Tây?
Cuộc xung đột Ukraine-Nga, vốn đã khiến hàng triệu người chịu ảnh hưởng, hàng trăm ngàn binh sĩ thiệt mạng và cơ sở hạ tầng bị tàn phá, giờ đây đang đứng trước một ngã rẽ đầy bất ngờ. Theo Ngoại trưởng Sybiha, Ukraine không chỉ sẵn sàng đàm phán mà còn nhấn mạnh rằng bất kỳ cuộc đối thoại nào trong tương lai phải “vô điều kiện”. Đây là một tuyên bố mạnh mẽ, đanh thép, phản ánh sự kiên quyết của Kiev trong việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình nhưng không chấp nhận bất kỳ sự nhân nhượng nào từ phía Nga. Sybiha nhấn mạnh rằng Ukraine đang xây dựng một đề xuất hòa bình riêng, dự kiến sẽ được trình bày với Moscow trong thời gian tới. Đáng chú ý, Kiev nhấn mạnh sự hiện diện của châu Âu trong bất kỳ cuộc đàm phán nào, một động thái nhằm củng cố vị thế của mình trên trường quốc tế và đảm bảo rằng các lợi ích của Ukraine không bị xem nhẹ.
Trong bối cảnh đó, lời mời Tổng thống Trump tham gia cuộc gặp thượng đỉnh là một nước cờ táo bạo. Trump, người vừa trở lại Nhà Trắng vào đầu năm 2025, từ lâu đã kêu gọi một lệnh ngừng bắn ở Ukraine. Sự hiện diện của ông trong cuộc đàm phán tiềm năng không chỉ có thể mang lại trọng lượng chính trị mà còn làm phức tạp thêm các tính toán chiến lược của cả Nga và Ukraine. Với phong cách lãnh đạo quyết đoán và thường khó đoán, Trump có thể trở thành một nhân tố thay đổi cuộc chơi, hoặc ngược lại, làm gia tăng căng thẳng nếu các bên không đạt được sự đồng thuận.
Tại Moscow, phản ứng từ Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov lại mang một sắc thái hoàn toàn khác. Trong một hội nghị cấp cao về các khu vực phía Nam lịch sử của Nga, Lavrov không ngần ngại chỉ trích Ukraine và phương Tây. Ông tuyên bố rằng cách đơn giản nhất để chấm dứt xung đột là yêu cầu Kiev bãi bỏ các đạo luật mà ông cho là “vi phạm trắng trợn” Hiến chương Liên Hợp Quốc, đặc biệt liên quan đến quyền của các nhóm dân tộc thiểu số. Lời lẽ của Lavrov không chỉ sắc bén mà còn mang tính thách thức, khi ông cáo buộc các nước phương Tây, dẫn đầu là London, Paris, Berlin và Brussels, đã né tránh vấn đề nhân quyền tại Ukraine nhưng lại “giảng đạo” về nhân quyền ở Nga, Trung Quốc hay Iran. Đây là một đòn công kích ngoại giao nhằm làm suy yếu lập luận của phương Tây, đồng thời tái khẳng định lập trường cứng rắn của Nga rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải giải quyết “nguyên nhân gốc rễ” của xung đột.
Lavrov nhấn mạnh rằng Nga sẵn sàng đàm phán, nhưng chỉ khi các điều kiện của Moscow được đáp ứng, bao gồm việc ngăn chặn sự mở rộng của NATO vào Ukraine và bảo vệ quyền lợi của người Nga cũng như người nói tiếng Nga tại Ukraine. Ông cũng đặt câu hỏi về tính hợp pháp của Tổng thống Zelensky, lặp lại tuyên bố của Tổng thống Putin rằng nhiệm kỳ của Zelensky đã kết thúc từ năm ngoái, do đó ông thiếu “tính chính danh” để ký bất kỳ hiệp ước hòa bình nào. Tuyên bố này không chỉ làm phức tạp thêm tiến trình đàm phán mà còn cho thấy sự chia rẽ sâu sắc về niềm tin giữa hai bên.
Trong khi đó, một diễn biến khác càng làm tăng thêm căng thẳng: Ukraine đang gia tăng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào lãnh thổ Nga, với mục tiêu nhắm vào thủ đô Moscow và các khu vực lân cận. Theo tờ Kyiv Independent, hàng trăm UAV cảm tử của Ukraine đã khiến ít nhất 217 sân bay trên khắp nước Nga phải tạm ngừng hoạt động kể từ đầu năm 2025. Những cuộc tấn công này không chỉ gây gián đoạn giao thông hàng không mà còn tạo áp lực tâm lý và kinh tế lên Nga, buộc Moscow phải duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu liên tục. Phát ngôn viên của quân đội Ukraine, Serhiy Bratchuk, khẳng định rằng chiến lược này nhằm làm suy yếu hệ thống phòng không và cơ sở hạ tầng quân sự của Nga, đặc biệt là các cơ sở công nghiệp quốc phòng. Đây là một bước đi táo bạo, cho thấy Ukraine không chỉ muốn phòng thủ mà còn sẵn sàng đưa cuộc chiến vào sâu trong lòng lãnh thổ Nga.
Song song với các diễn biến trên chiến trường, Nga tiếp tục khẳng định sức mạnh hạt nhân của mình, dù đối mặt với nhiều thách thức trong chương trình hiện đại hóa vũ khí. Theo báo cáo từ Liên đoàn Các nhà khoa học Mỹ (FAS), Nga sở hữu khoảng 4.309 đầu đạn hạt nhân, nhưng quá trình thay thế các hệ thống thời Liên Xô bằng các phiên bản hiện đại đang gặp trở ngại do các lệnh trừng phạt kinh tế và hạn chế công nghệ từ phương Tây. Các hệ thống như tên lửa hành trình hạt nhân Burevestnik hay ngư lôi tự hành Poseidon vẫn còn trong giai đoạn thử nghiệm, với nhiều báo cáo về các sự cố kỹ thuật. Tuy nhiên, việc Nga triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật tại Belarus, cùng với việc huấn luyện lực lượng Belarus sử dụng các loại vũ khí này, đang làm dấy lên lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang mới ở châu Âu.
Trong bối cảnh đó, sáng kiến “Vòm Vàng” của Tổng thống Trump, một kế hoạch tham vọng nhằm xây dựng một mạng lưới vệ tinh và vũ khí trên quỹ đạo Trái Đất để đánh chặn tên lửa, đang gây ra những phản ứng trái chiều. Với chi phí dự kiến lên tới 175 tỷ USD, dự án này không chỉ tái hiện sáng kiến “Chiến tranh giữa các vì sao” thời Reagan mà còn làm dấy lên lo ngại về việc quân sự hóa không gian. Nga và Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích, gọi đây là một động thái “gây bất ổn nghiêm trọng”. Trong khi đó, các quan chức quốc phòng Mỹ lập luận rằng “Vòm Vàng” là cần thiết để bảo vệ lãnh thổ Mỹ trước các mối đe dọa từ tên lửa của Nga, Trung Quốc, Triều Tiên và Iran. Dự án này, với sự tham gia của các gã khổng lồ công nghệ như SpaceX và Lockheed Martin, hứa hẹn sẽ mở ra một kỷ nguyên mới trong cuộc đua không gian, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ làm leo thang căng thẳng toàn cầu.
Ở một góc độ khác, Trung Quốc đang nổi lên như một nhân tố trung gian đầy tiềm năng. Trong cuộc điện đàm ngày 23 tháng 5, Thủ tướng Đức Friedrich Merz kêu gọi Chủ tịch Tập Cận Bình ủng hộ các nỗ lực của phương Tây nhằm đạt được một lệnh ngừng bắn tại Ukraine. Đáp lại, ông Tập nhấn mạnh tầm quan trọng của một mối quan hệ ổn định và cởi mở giữa Trung Quốc, Đức và EU, đồng thời kêu gọi bảo vệ chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do. Vai trò của Trung Quốc trong cuộc xung đột này ngày càng trở nên quan trọng, khi Bắc Kinh không chỉ là một đối tác kinh tế lớn của cả Nga và châu Âu mà còn có khả năng đóng vai trò trung gian để giảm nhiệt căng thẳng.
Trong khi các cuộc đàm phán hòa bình vẫn còn ở giai đoạn sơ khởi, Ukraine tiếp tục đẩy mạnh chiến lược tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Các báo cáo gần đây cho thấy lực lượng biệt kích Ukraine, với quân số lên tới 100 người, đang hoạt động trong các khu rừng và đầm lầy ở vùng Bryansk, gần biên giới Nga. Những đơn vị này, được cho là thuộc Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt của Ukraine, đang thực hiện các nhiệm vụ trinh sát và phá hoại, làm gia tăng áp lực lên hệ thống an ninh của Nga. Dù Moscow tuyên bố tình hình vẫn “trong tầm kiểm soát”, các cuộc truy quét và phong tỏa khu vực cho thấy mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa này.
Cuộc xung đột Ukraine-Nga, với những diễn biến mới nhất, không chỉ là câu chuyện về chiến tranh và hòa bình mà còn là một phép thử cho trật tự thế giới. Liệu lời mời của Zelensky có thể mở ra cánh cửa cho hòa bình, hay chỉ là một đòn ngoại giao để củng cố vị thế của Ukraine? Liệu sự tham gia của Trump có thay đổi cục diện, hay chỉ làm phức tạp thêm các toan tính chiến lược? Và liệu Nga, với kho vũ khí hạt nhân và tài nguyên chiến lược dồi dào, có sẵn sàng nhượng bộ? Những câu hỏi này vẫn treo lơ lửng, trong khi thế giới hồi hộp chờ đợi những bước đi tiếp theo.