.png)
.png)
Ngày 26 tháng 5 năm 2025, Trung Đông một lần nữa trở thành tâm điểm của những diễn biến địa chính trị nóng bỏng, khi Israel triển khai toàn lực quân sự tới Gaza, Tổng thống Donald Trump đưa ra những tín hiệu mạnh mẽ về khả năng can thiệp quân sự vào Iran, và các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Tehran rơi vào bế tắc. Trong bối cảnh chiến sự tại Gaza ngày càng khốc liệt và tình hình nhân đạo xấu đi nghiêm trọng, thế giới đang nín thở trước nguy cơ một cuộc xung đột lớn hơn, có thể kéo theo những hậu quả không lường trước được. Những động thái táo bạo của Israel, sự cứng rắn của Tổng thống Trump, và sự sụp đổ của trục Nga-Iran tại Syria đang vẽ nên một bức tranh địa chính trị đầy kịch tính, nơi mỗi quyết định đều có thể thay đổi cục diện khu vực.
Tại Gaza, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã điều động toàn bộ các lữ đoàn bộ binh và thiết giáp thường trực, bao gồm các đơn vị tinh nhuệ như lữ đoàn dù, Golani, Givati, Đặc nhiệm, Kfer, Nahon, cùng các lữ đoàn thiết giáp số 7, 188 và 401. Hàng chục nghìn binh sĩ, bao gồm cả các đơn vị dự bị, đã được triển khai tới chiến trường, đánh dấu một giai đoạn leo thang mới trong cuộc xung đột kéo dài với Hamas. IDF tuyên bố mục tiêu tối thượng là xóa bỏ mối đe dọa từ Hamas, tổ chức mà Israel cáo buộc chịu trách nhiệm cho cuộc tấn công đẫm máu vào miền Nam Israel ngày 7 tháng 10 năm 2023. Các đợt không kích quy mô lớn, kết hợp với các cuộc tấn công trên bộ tại trung tâm và phía nam Gaza, đã mở rộng vùng kiểm soát của Israel vào các khu dân cư đông đúc, bất chấp những cảnh báo từ cộng đồng quốc tế về thảm họa nhân đạo đang hiện hữu. Hàng trăm nghìn người dân Gaza đang phải đối mặt với tình trạng thiếu thốn nghiêm trọng thực phẩm, nước sạch và thuốc men, trong khi giao tranh không ngừng đẩy khu vực này vào tình trạng hỗn loạn.
Trong một diễn biến gây sốc, truyền thông Israel và Mỹ đã phanh phui một sai lầm chết người của Mohammad Sinwar, thủ lĩnh thực tế của Hamas tại Gaza. Theo kênh Channel 12 của Israel, Mohammad Sinwar, người được xem là “bộ óc” điều hành cánh quân sự của Hamas sau cái chết của anh trai Yahya Sinwar vào tháng 10 năm ngoái, đã bị tiêu diệt trong một cuộc không kích ngày 13 tháng 5 tại Khan Younis. Cuộc tấn công nhắm vào một sở chỉ huy ngầm dưới bệnh viện châu Âu ở Gaza, khiến 16 người thiệt mạng và hơn 70 người bị thương, theo Bộ Y tế do Hamas kiểm soát. Điều đáng chú ý là Mohammad Sinwar thường xuyên sử dụng con tin làm lá chắn sống để ngăn chặn các vụ ám sát của Israel. Tuy nhiên, vào ngày định mệnh đó, ông ta đã mắc sai lầm khi gặp các chỉ huy cấp cao khác mà không có con tin đi cùng, tạo cơ hội hiếm có cho không quân Israel ra tay. Tình báo Israel, vốn đã theo dõi sát sao Sinwar trong nhiều tháng, đã xác nhận không có con tin tại hiện trường trước khi bật đèn xanh cho cuộc không kích. Dù Hamas bác bỏ thông tin về cái chết của Sinwar và khẳng định ông vẫn còn sống, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant tuyên bố mọi dấu hiệu cho thấy Mohammad Sinwar đã bị tiêu diệt. Cái chết của nhân vật này, nếu được xác nhận, sẽ là một đòn giáng mạnh vào Hamas, vốn đã mất phần lớn các thủ lĩnh cấp cao trong cuộc chiến hiện tại.
Song song với chiến sự tại Gaza, áp lực quân sự của Israel đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong chiến lược của Hamas. Các cơ quan an ninh Israel tin rằng sức ép liên tục từ các chiến dịch quân sự có thể buộc Hamas phải nhượng bộ, thậm chí đầu hàng và thả con tin. Tuy nhiên, Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn giữ lập trường cứng rắn, từ chối bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn lâu dài nào trừ khi Hamas bị giải giáp hoàn toàn và các thủ lĩnh của tổ chức này bị trục xuất khỏi Gaza. Quyết định rút phái đoàn đàm phán của Israel khỏi Qatar vào ngày 22 tháng 5, sau khi Hamas yêu cầu một lệnh ngừng bắn được Mỹ bảo đảm, đã làm dấy lên lo ngại rằng cơ hội đạt được hòa bình đang dần khép lại. Dù vậy, Tổng Tham mưu trưởng IDF Herzi Halevi nhấn mạnh rằng áp lực quân sự đang tạo ra “điều kiện phù hợp” để Hamas nhượng bộ, và Israel cần tận dụng cơ hội này để thúc đẩy một thỏa thuận trao đổi con tin.
Xa hơn về phía bắc, tại Syria, Tổng thống Donald Trump đã gây bất ngờ với quyết định dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt đối với quốc gia này, nhằm hỗ trợ chính phủ mới tại Damascus tái thiết sau hơn một thập kỷ nội chiến và sự sụp đổ của chế độ Bashar al-Assad, một đồng minh lâu năm của Nga và Iran. Quyết định này, được Bộ Tài chính Mỹ công bố vào ngày 23 tháng 5, bao gồm giấy phép miễn trừng phạt tạm thời kéo dài 180 ngày, cho phép nới lỏng các hạn chế tài chính từng áp đặt lên chế độ Assad. Mục tiêu là tạo điều kiện cho chính phủ mới tại Syria khôi phục cơ sở hạ tầng, cung cấp điện, nước sạch và các dịch vụ nhân đạo. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh rằng động thái này sẽ mở đường cho một tương lai “sáng sủa, thịnh vượng và bền vững” cho Syria, nhưng đi kèm với các điều kiện nghiêm ngặt: Damascus không được phép giao dịch với Nga, Iran, Triều Tiên hay các thành viên cốt lõi của chế độ cũ, đồng thời phải cam kết bảo vệ các nhóm thiểu số và không dung túng khủng bố.
Tổng thống Trump, với tầm nhìn táo bạo, còn bổ nhiệm ông Tom Barrack, cựu đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ, làm đặc phái viên tại Syria, với nhiệm vụ thúc đẩy bình thường hóa quan hệ giữa Damascus và Israel thông qua Hiệp định Abraham. Đây là một bước đi đầy tham vọng, khi Trump tìm cách tái định hình trật tự khu vực, làm suy yếu trục Nga-Iran và củng cố ảnh hưởng của Mỹ. Tuy nhiên, động thái này cũng làm dấy lên câu hỏi về ý định thực sự của Washington: liệu đây có phải là bước đệm cho một chiến dịch quân sự lớn hơn nhằm vào Iran, quốc gia đang đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ Mỹ và Israel?
Tại Rome, các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran vào ngày 25 tháng 5 đã kết thúc trong bế tắc, với những bất đồng công khai giữa hai bên. Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei chỉ trích lập trường của Washington, đặc biệt là yêu cầu cấm hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, bao gồm cả cho mục đích dân sự. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh rằng Tehran sẽ tiếp tục làm giàu uranium bất kể có đạt được thỏa thuận hay không. Các chuyên gia lo ngại rằng Iran, với kho uranium làm giàu gần cấp độ vũ khí, có thể đang tiến gần hơn đến khả năng chế tạo bom hạt nhân. Benyamin Ben-Taleblu, chuyên gia về Iran tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ, cảnh báo rằng sự kiên quyết của Washington trong việc ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran là “cách tiếp cận duy nhất tỉnh táo” để tránh một thảm họa khu vực. Ông cũng nhấn mạnh rằng Iran đang tham gia đàm phán trong bối cảnh áp lực tối đa từ các lệnh trừng phạt và nguy cơ bị Israel tấn công, điều này mang lại cho chính quyền Trump lợi thế để yêu cầu nhiều hơn từ Tehran.
Trong bối cảnh này, Tổng thống Trump tiếp tục để ngỏ khả năng sử dụng sức mạnh quân sự để đối phó với Iran. Những phát ngôn mạnh mẽ của ông, kết hợp với quyết định dỡ bỏ trừng phạt tại Syria và thúc đẩy bình thường hóa quan hệ giữa Damascus và Israel, cho thấy một chiến lược táo bạo nhằm làm suy yếu trục Nga-Iran. Tuy nhiên, những động thái này cũng làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp, khi Iran kiên quyết bảo vệ chương trình hạt nhân của mình và Israel không ngần ngại đẩy mạnh các chiến dịch quân sự tại Gaza và Lebanon. Thế giới đang đứng trước ngã rẽ nguy hiểm, nơi một sai lầm nhỏ có thể châm ngòi cho một cuộc chiến tranh toàn diện.