.png)
.png)
Trong căn phòng quyền lực của Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã giương cao ngọn cờ bảo hộ kinh tế, tuyên bố một “Ngày Giải phóng” cho nước Mỹ với những mức thuế quan khắc nghiệt áp lên hàng loạt quốc gia. Ngày 16 tháng 5 năm 2025, ông công bố Mỹ sẽ sớm thiết lập các mức thuế quan mới cho các đối tác thương mại, từ 10% cơ bản đến 145% nhắm vào Trung Quốc, dù một thỏa thuận tạm hoãn 90 ngày đã được ký với Bắc Kinh. Đây không chỉ là một động thái kinh tế, mà là một lời tuyên chiến địa chính trị, đẩy thế giới vào một cơn bão bất định. Nhưng liệu chiến lược này có thực sự đưa nước Mỹ đến đỉnh cao thịnh vượng, hay chỉ là một canh bạc nguy hiểm khiến chính người dân Mỹ phải trả giá?
Trump không ngần ngại gọi chính sách thuế quan là liều thuốc cứu chữa cho nền kinh tế Mỹ, vốn đang đối mặt với thâm hụt thương mại khổng lồ, đặc biệt với Trung Quốc. Theo Yahoo Finance, ông đã đạt được một bước đột phá khi Bắc Kinh đồng ý giảm thuế trả đũa từ 125% xuống 10%, trong khi Mỹ hạ mức thuế từ 145% xuống 30%. Thỏa thuận này, đạt được tại Thụy Sĩ, được Trump ca ngợi như một chiến thắng, nhưng các nhà phân tích không khỏi nghi ngờ. “Đây là một bước lùi chiến thuật, không phải chiến thắng,” một chuyên gia thương mại nhận định. “Trump biết ông ấy không thể duy trì mức thuế 145% mà không làm tổn thương chính doanh nghiệp Mỹ.” Thực tế, các cảng Los Angeles và Long Beach đã chứng kiến lượng tàu hàng giảm 35% chỉ trong một tuần, dấu hiệu cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu đang co cụm dưới sức ép thuế quan.
Không chỉ Trung Quốc, các quốc gia khác cũng nằm trong tầm ngắm. Trump đã áp thuế 25% lên ô tô, thép và nhôm, đồng thời đe dọa áp thuế lên dược phẩm nhập khẩu. Ngành công nghiệp ô tô, đặc biệt là Toyota, đang chịu thiệt hại nặng nề, với ước tính một công ty Nhật Bản mất 1 triệu USD mỗi giờ vì thuế quan, theo lời một quan chức thương mại Nhật. Trong khi đó, Anh và Ấn Độ đã vội vã ký các hiệp định thương mại với Mỹ để tránh bị trừng phạt, nhưng ngay cả những thỏa thuận này cũng không thể xoa dịu nỗi lo về một cuộc chiến thương mại toàn diện. Rain Newton-Smith, giám đốc Liên đoàn Công nghiệp Anh, gọi thỏa thuận với Ấn Độ là “ngọn hải đăng hy vọng” giữa bóng tối bảo hộ, nhưng liệu ngọn hải đăng ấy có đủ sáng để dẫn đường?
Phản ứng từ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia kinh tế là sự pha trộn giữa hoang mang và chỉ trích. Bill Gates, trong một cuộc phỏng vấn gần đây, đã cảnh báo rằng chính sách thuế quan của Trump đang đẩy thế giới vào “thời điểm tồi tệ để tạo ra bất ổn.” Ông nhấn mạnh rằng Trung Quốc, vốn bị Mỹ thúc ép tự phát triển công nghệ, giờ đây đang đạt được tiến bộ đáng kể trong lĩnh vực chip bán dẫn, đe dọa vị thế dẫn đầu của Mỹ. “Chúng ta đã bảo họ tự làm chip, và giờ họ đang làm rất tốt,” Gates nói, giọng đầy lo ngại. Tương tự, Bill Ackman, CEO của Pershing Square, kêu gọi Trump tạm dừng thuế quan, lập luận rằng sự bất định này đang làm tê liệt các quyết định đầu tư dài hạn.
Người tiêu dùng Mỹ cũng không nằm ngoài vòng xoáy. Một báo cáo từ Bloomberg chỉ ra rằng giá tiêu dùng đã tăng trong tháng 4, với dự đoán lạm phát sẽ bùng nổ khi các dấu hiệu liên quan đến thuế quan bắt đầu xuất hiện. Tại các cảng, chi phí vận chuyển tăng vọt, và người dân bắt đầu chia sẻ “biên lai thuế quan” trên mạng xã hội, với một sản phẩm trị giá 524 USD phải chịu thêm 890 USD thuế. “Ví tiền của tôi chưa sẵn sàng cho những gì đang đến,” một người dùng X viết, phản ánh tâm trạng hoang mang của hàng triệu người Mỹ. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ, như một nhà nhập khẩu rượu ở New York, đã đưa vụ việc ra Tòa Thương mại Quốc tế, lập luận rằng Trump đang vi phạm Hiến pháp với các sắc lệnh thuế quan. Nhưng liệu một tòa án ít tên tuổi có thể ngăn cản cơn sóng thần kinh tế mà Trump đã khởi động?
Trump, với phong cách quen thuộc, không hề nao núng trước chỉ trích. Ông gọi thuế quan là “công cụ mạnh mẽ nhất” để buộc các quốc gia khác “chơi công bằng.” Trong một bài đăng trên Truth Social, ông thậm chí tuyên bố áp thuế 100% lên phim nước ngoài, cho rằng Hollywood đang suy tàn vì “tuyên truyền ngoại lai.” Động thái này, dù gây tranh cãi, lại một lần nữa củng cố hình ảnh của Trump như một nhà lãnh đạo sẵn sàng phá bỏ mọi rào cản để bảo vệ lợi ích Mỹ. Nhưng cái giá của sự cứng rắn này là gì? Khi các đồng minh như Nhật Bản và Anh phải nhượng bộ, còn Trung Quốc âm thầm xây dựng thế lực công nghệ, liệu Trump có đang dẫn dắt nước Mỹ đến một kỷ nguyên mới, hay chỉ là một cuộc chiến không hồi kết?