.png)
.png)
Washington, ngày 19 tháng 5 năm 2025 – Một cơn địa chấn kinh tế toàn cầu đang hình thành từ trung tâm quyền lực của nước Mỹ, nơi Tổng thống Donald Trump vừa tung ra một quyết định táo bạo, đanh thép, làm rung chuyển hệ thống thương mại thế giới. Trong một động thái chưa từng có tiền lệ, ông tuyên bố chấm dứt các cuộc đàm phán thuế quan song phương với hơn 150 quốc gia, áp đặt một mặt bằng thuế nhập khẩu mới do Hoa Kỳ đơn phương quyết định. Lời tuyên bố này, được đưa ra tại một diễn đàn doanh nghiệp ở Ả Rập Xê Út ngày 16 tháng 5, không chỉ là một cú sốc đối với các đối tác thương mại mà còn là một thông điệp rõ ràng: Nước Mỹ trên hết, và không ai được phép lợi dụng hệ thống thương mại toàn cầu để trục lợi bất công.
Tổng thống Trump, với phong thái quyết đoán quen thuộc, khẳng định: “Chúng tôi không thể ngồi xuống đàm phán với từng quốc gia trong số 150 nước đang xếp hàng xin thỏa thuận. Họ sẽ biết mình phải trả bao nhiêu để kinh doanh với Mỹ.” Ông cam kết các mức thuế mới sẽ “rất công bằng” và thông báo chính thức sẽ được gửi đến từng quốc gia trong vài tuần tới. Động thái này không chỉ thể hiện sự cứng rắn trong chính sách kinh tế mà còn phản ánh một chiến lược dài hạn nhằm bảo vệ lợi ích sản xuất nội địa, tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu, và giảm sự phụ thuộc vào các đối thủ địa chính trị, đặc biệt là Trung Quốc.
Trong bối cảnh này, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi. Nhờ duy trì cán cân thương mại tương đối lành mạnh và thể hiện thiện chí hợp tác trong các cuộc điều tra thương mại, Hà Nội đã tránh được lưỡi dao thuế quan sắc bén của Washington. Bộ Thương mại Hoa Kỳ, trong một kết luận sơ bộ gây chú ý, đã giảm thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm đúc sợi Mon Fiber nhập khẩu từ Việt Nam xuống mức gần như bằng 0, chỉ 0,76% cho các doanh nghiệp hợp tác đầy đủ. Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc đối mặt với mức thuế từ 47,44% đến 477,97%, một đòn giáng trực diện vào Bắc Kinh. Quyết định này không chỉ là phần thưởng cho sự minh bạch của Việt Nam mà còn là minh chứng cho cách tiếp cận công bằng, dựa trên bằng chứng của Hoa Kỳ trong chính sách thương mại.
Sự ưu ái dành cho Việt Nam không dừng lại ở thuế quan. Trump Organization, tập đoàn thuộc sở hữu gia đình Tổng thống Trump, vừa công bố khoản đầu tư khổng lồ 1,5 tỷ USD vào Việt Nam, hợp tác với Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC). Dự án, được phê duyệt bởi Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, bao gồm một tổ hợp sân gôn, khách sạn, khu nghỉ dưỡng và nhà ở hiện đại trên diện tích 990 ha, dự kiến triển khai từ quý này đến quý 2 năm 2027. Đây không chỉ là một thương vụ kinh tế mà còn là biểu tượng của lòng tin chiến lược giữa hai quốc gia. Trong bối cảnh Việt Nam đang khéo léo cân bằng quan hệ với các cường quốc, khoản đầu tư này khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Hà Nội trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Washington.
Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh không chỉ có những gam màu sáng. Một phát hiện gây sốc từ các kỹ sư Hoa Kỳ đã làm dấy lên hồi chuông báo động về an ninh năng lượng quốc gia. Các bộ biến tần và pin mặt trời do Trung Quốc sản xuất bị phát hiện chứa thiết bị truyền dữ liệu bí mật, có khả năng vượt qua tường lửa và cho phép can thiệp từ xa vào lưới điện Mỹ. Theo Reuters, các thiết bị này, vốn là cầu nối giữa pin năng lượng mặt trời và hệ thống điện quốc gia, có thể bị lập trình để truyền dữ liệu trái phép hoặc nhận lệnh từ bên ngoài. Một chuyên gia an ninh mạng cảnh báo: “Đây là mối đe dọa không thể xem nhẹ. Trong bối cảnh cơ sở hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu của các thế lực thù địch, một lỗ hổng như vậy có thể gây ra hậu quả thảm khốc.”
Phát hiện này đã đẩy Washington vào trạng thái báo động đỏ. Một nhóm thượng nghị sĩ lưỡng đảng, bao gồm Rick Scott (Cộng hòa, Florida) và Maggie Hassan (Dân chủ, New Hampshire), đã đề xuất dự luật nhằm loại bỏ sự phụ thuộc vào công nghệ năng lượng Trung Quốc. Không chỉ Mỹ, các đồng minh phương Tây như Liên minh Châu Âu và Anh cũng đang siết chặt kiểm soát đối với thiết bị năng lượng từ Bắc Kinh. NATO, trong một tuyên bố gần đây, cảnh báo rằng Trung Quốc đang tìm cách kiểm soát cơ sở hạ tầng trọng yếu của các quốc gia thành viên, nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm thiểu các điểm phụ thuộc chiến lược.
Trong khi đó, cuộc chiến công nghệ giữa hai siêu cường bước vào giai đoạn mới với việc Mỹ chuẩn bị mở rộng danh sách thực thể, nhắm đến các công ty công nghệ Trung Quốc như Yangtze Memory Technologies (YMTC). Bị đưa vào danh sách này đồng nghĩa với việc bị cấm tiếp cận công nghệ và phần mềm Mỹ, một đòn nặng nề đối với tham vọng công nghệ của Bắc Kinh. Động thái này, kết hợp với các biện pháp trừng phạt trước đó nhằm vào các công ty như Zhipu AI và Huawei, thể hiện quyết tâm của Washington trong việc ngăn chặn Trung Quốc sử dụng công nghệ Mỹ để củng cố năng lực quân sự và giám sát.
Giữa lằn ranh căng thẳng địa chính trị, Việt Nam đang tận dụng thời cơ để củng cố vị thế. Kết quả điều tra thương mại tích cực, cùng với khoản đầu tư khổng lồ từ Trump Organization, không chỉ mở ra cơ hội kinh tế mà còn khẳng định vai trò chiến lược của Hà Nội trong bàn cờ toàn cầu. Trong khi Trung Quốc hứng chịu các đòn trừng phạt và sự nghi ngờ ngày càng lớn, Việt Nam, với sự minh bạch và hợp tác, đang từng bước trở thành đối tác đáng tin cậy của Mỹ. Đây là thời khắc để Việt Nam, một quốc gia từng bị xem là nhỏ bé trong mắt các cường quốc, chứng minh rằng sự khéo léo và kiên định có thể tạo nên sự khác biệt trong một thế giới đầy biến động.