.png)
.png)
Ngày 13 tháng 5 năm 2025, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump bước xuống từ Không Lực Một tại Ả Rập Saudi, nơi ông được đón tiếp như một vị vua. Thảm tím danh dự trải dài trên đường băng, đội ngự lâm quân hoàng gia cưỡi ngựa hộ tống, đại bác rền vang, và chiến đấu cơ vút qua bầu trời. Thái tử Mohammed bin Salman, người nắm quyền thực tế của vương quốc dầu mỏ, đích thân phá vỡ nghi thức để chào đón ông ngay tại sân bay. Trump không chỉ được trao vòng cổ Abdul Aziz Al Saud, huân chương cao quý nhất của Ả Rập Saudi, mà còn nhận thanh kiếm vàng danh dự và bức tranh truyền thống tượng trưng cho sức mạnh và thịnh vượng. Đây không phải là một chuyến thăm ngoại giao thông thường. Đây là một tuyên ngôn quyền lực, một nước cờ chiến lược khiến cả thế giới phải ngoảnh nhìn. Với Trump, Trung Đông không chỉ là điểm dừng chân đầu tiên trong nhiệm kỳ hai của ông mà là bàn đạp để tái định hình trật tự khu vực, cô lập đối thủ, và mang về cho nước Mỹ những hợp đồng khổng lồ trị giá hàng nghìn tỷ đô la.
Lễ đón tiếp Trump tại Riyadh vượt xa mọi tiêu chuẩn dành cho nguyên thủ quốc gia. Trong quốc yến, ông không chỉ là khách mời mà ngồi ngang hàng với thái tử, được báo chí địa phương ca ngợi là “người mang lại trật tự mới”. Toàn thể khán phòng đứng dậy vỗ tay khi Trump bước lên sân khấu, một hình ảnh hiếm thấy, thể hiện sự tôn kính đặc biệt dành cho ông. Với người Ả Rập, nghi thức là biểu tượng của quyền lực, và cách Ả Rập Saudi tiếp đón Trump là thông điệp rõ ràng gửi đến toàn cầu: họ đứng cùng nước Mỹ, nhưng là nước Mỹ của Trump. Không phải ngẫu nhiên mà thái tử Mohammed bin Salman dành cho Trump sự trọng thị này. Trong bài phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Ả Rập, Trump đã làm rõ lập trường của mình: “Chúng tôi không đến đây để giảng đạo. Chúng tôi đến để thỏa thuận, dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và lợi ích thực tế.” Lời tuyên bố này là một đòn phủ đầu tinh tế, bác bỏ di sản can thiệp kiểu cũ của các chính quyền tiền nhiệm như Obama hay Biden, những người từng làm căng thẳng quan hệ với Ả Rập Saudi bằng các bài giảng về dân chủ và nhân quyền.
Trump thẳng thắn: hòa bình ở Trung Đông không đến từ những nghị quyết Liên Hợp Quốc hay lý tưởng xa vời, mà từ sức mạnh và sự bảo vệ lẫn nhau. Ông khẳng định Hoa Kỳ tôn trọng chủ quyền, tôn giáo, và thể chế chính trị của các quốc gia khu vực, nhưng không khoan nhượng với những thế lực gieo rắc hỗn loạn, dù từ bên trong hay bên ngoài. Lời nói này là mũi tên ngầm nhắm vào Iran, các nhóm vũ trang như Houthi hay Hezbollah, và cả sự can thiệp mềm của Trung Quốc. Trump nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ bảo vệ các bạn, không phải vì các bạn dân chủ hơn, mà vì các bạn là đối tác thực sự.” Đây là học thuyết ngoại giao Trump: thực dụng, không lý tưởng hóa, chỉ hợp tác dựa trên lợi ích và sức mạnh. Ông phân biệt rõ ràng giữa Hồi giáo và chủ nghĩa cực đoan, kêu gọi thế giới Ả Rập tự đứng lên bảo vệ danh dự tôn giáo và tiêu diệt những kẻ đội lốt thần thánh để gây bạo lực. “Nước Mỹ của tôi không đến để lấy dầu. Chúng tôi là nước xuất khẩu năng lượng. Chúng tôi đến để đảm bảo dầu mỏ không trở thành công cụ khống chế các dân tộc,” Trump tuyên bố, dập tắt luận điệu chống Mỹ và gửi cảnh báo trực tiếp đến Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất từ vùng Vịnh.
Thành công lớn nhất của chuyến đi nằm ở những con số khổng lồ. Trump và thái tử Mohammed bin Salman ký kết các thỏa thuận kinh tế và quốc phòng trị giá 600 tỷ USD, với tiềm năng mở rộng lên 1.000 tỷ USD trong tương lai gần. Đây là một trong những gói hợp tác lớn nhất trong lịch sử quan hệ Mỹ-Saudi, mang lại lợi ích to lớn cho nền kinh tế Mỹ. Trump tuyên bố các thỏa thuận này có thể tạo ra tới 2 triệu việc làm, đặc biệt trong các lĩnh vực quốc phòng, công nghệ cao, năng lượng, và hạ tầng. Các tập đoàn Mỹ như Lockheed Martin, Boeing, Raytheon, General Dynamics, Nvidia, Google, Oracle, Uber, Salesforce, BlackRock, và Blackstone sẽ trực tiếp tham gia. Trong khi đó, Ả Rập Saudi cam kết đầu tư 20 tỷ USD vào hạ tầng dữ liệu và năng lượng tại Mỹ, với Quỹ Đầu tư Công (PIF) tiếp tục rót vốn vào các dự án công nghệ và hạ tầng. Những con số này không chỉ là hợp đồng kinh tế mà là đòn bẩy chiến lược, củng cố vị thế Mỹ như đối tác hàng đầu của Ả Rập Saudi, đồng thời đối trọng với ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc và Nga.
Chuyến công du của Trump không dừng lại ở Ả Rập Saudi. Tại Qatar, ông được Quốc vương Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani đón tiếp trọng thị. Qatar Airways ký hợp đồng mua 160 máy bay Boeing trị giá 200 tỷ USD, một trong những đơn hàng lớn nhất trong lịch sử hãng này. Các thỏa thuận quốc phòng khác bao gồm mua sắm máy bay không người lái và tăng cường hợp tác an ninh khu vực. Tổng giá trị các hợp đồng với Qatar đạt 243 tỷ USD, dự kiến tạo ra 1,2 triệu việc làm tại Mỹ. Tuy nhiên, một chi tiết gây tranh cãi là việc Qatar tặng Trump một chiếc máy bay sang trọng trị giá 400 triệu USD. Trong văn hóa vùng Vịnh, quà tặng xa xỉ là biểu tượng của sự tôn kính và cam kết hợp tác lâu dài, không khác gì thanh kiếm vàng hay siêu xe. Nhưng tại Mỹ, hành động này vấp phải chỉ trích về xung đột lợi ích. Tuy nhiên, cần làm rõ: chiếc máy bay được tặng với tư cách quà ngoại giao cho nguyên thủ quốc gia, thuộc về Chính phủ Liên bang Mỹ, không phải tài sản cá nhân của Trump. Theo Đạo luật Quà tặng và Đồ trang trí Nước ngoài, quà tặng như vậy phải được báo cáo và quản lý theo luật liên bang, không phải sở hữu cá nhân. Do đó, những cáo buộc nhắm vào Trump thiếu cơ sở nếu ông không giữ tài sản này cho riêng mình.
Tại Syria, Trump gặp Tổng thống Ahmet Ansara, cựu thủ lĩnh nhóm Ankeda, người lên nắm quyền sau sự sụp đổ của chế độ Bashar al-Assad đầu năm 2025. Trump tuyên bố dỡ bỏ các lệnh trừng phạt với Syria để thúc đẩy tái thiết kinh tế và hòa bình, đồng thời kêu gọi Ansara công nhận Israel, tham gia Thỏa thuận Abraham, và trục xuất các nhóm khủng bố nước ngoài. Động thái này nhận được sự ủng hộ từ Ả Rập Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ, đánh dấu bước tiến trong việc khôi phục vai trò của Mỹ tại Trung Đông. Thông qua liên minh với Ả Rập Saudi, UAE, Israel, và Qatar, Trump đã tạo ra một trục ổn định, cô lập Iran và đẩy lùi ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga mà không cần can thiệp quân sự trực tiếp. Các nước Ả Rập cam kết giảm giao dịch dầu bằng nhân dân tệ, ưu tiên đồng USD, củng cố hệ thống petrodollar – trụ cột quyền lực tài chính của Mỹ từ thập niên 1970. Hợp tác hạt nhân dân sự với Ả Rập Saudi và đầu tư công nghệ cao tại UAE và Israel là những đòn phủ đầu nhằm vào Iran và Trung Quốc.
Chuyến đi của Trump không chỉ là một sự kiện ngoại giao mà là một đòn tái khởi động địa chính trị. Trong bối cảnh châu Âu phân hóa vì Ukraine và Trung Quốc lấn sân khắp nơi, Trump đã xuất hiện như một cái neo quyền lực truyền thống của Mỹ. Ông không tìm cách làm bạn, mà làm đối tác sinh lời. Bằng cách đổi an ninh lấy hợp đồng, hợp đồng lấy ảnh hưởng, Trump đã tái định vị Mỹ như trọng tài vĩnh viễn ở Trung Đông, kiểm soát trục năng lượng, quân sự, và tài chính. Trung Quốc, kẻ thua cuộc tạm thời, chứng kiến các hợp đồng hạ tầng và dữ liệu với Huawei bị đóng băng hoặc xem xét lại. Chiến lược quốc tế hóa nhân dân tệ trong lĩnh vực năng lượng của Bắc Kinh bị giáng một đòn nặng. Iran, trong khi đó, bị cô lập hơn bao giờ hết, với các nước Ả Rập ngừng đối thoại và Israel được bật đèn xanh để hành động chống lại các lực lượng thân Tehran. Mỹ và đồng minh giờ đây có thể siết chặt hệ thống tài chính và dầu mỏ của Iran, đẩy nước này vào thế bất ổn mà không cần chiến tranh.
Trump không theo đuổi hòa bình lý tưởng như Obama hay bài học dân chủ như Bush. Ông mang đến hòa bình kiểu doanh nhân: hợp tác nếu có lợi, cô lập nếu đe dọa. Phong cách này không chỉ thành công ở Trung Đông mà có thể được sao chép tại Đông Nam Á, châu Phi, hay thậm chí châu Âu. Chuyến công du của Trump là một bước ngoặt, không chỉ khôi phục vị thế Mỹ mà còn gửi thông điệp rõ ràng: nước Mỹ đã trở lại, mạnh mẽ, thực dụng, và không khoan nhượng.