Trung Quốc lên án việc Việt Nam xây dựng đảo nhân tạo ở Biển Đông

Hôm thứ Tư ngày 19/2/2025, Trung Quốc đã lên tiếng phản đối các hoạt động phát triển gần đây của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa, trong một tuyên bố công khai hiếm hoi.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Quách Gia Khôn, khẳng định rằng quần đảo Nam Sa (tên gọi của Trung Quốc đối với Trường Sa) là lãnh thổ bất khả xâm phạm của Trung Quốc.

Hà Nội đang tiến hành bồi đắp nhiều đảo nhân tạo trong khu vực Trường Sa, bao gồm việc xây dựng đường băng dài 3.000 mét trên rạn san hô Barque Canada.

Quách Gia Khôn nhấn mạnh rằng rạn san hô Barque Canada, hay Bạch Tiểu trong tiếng Trung, "là một phần của quần đảo Nam Sa và Trung Quốc luôn phản đối việc các nước liên quan tiến hành các hoạt động xây dựng trên các đảo và rạn san hô bị chiếm đóng trái phép."

Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), rạn san hô này thực chất là một tảng đá, và Việt Nam đã chiếm giữ nó từ năm 1987. Từ năm 2021, Việt Nam đã đẩy mạnh việc bồi đắp, với tổng diện tích đất bồi tăng gấp đôi chỉ trong một năm, lên gần 250 hecta (620 mẫu Anh) tính đến tháng 10/2024.

Theo Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) có trụ sở tại Washington, từ tháng 11/2023 đến tháng 6/2024, Việt Nam đã tạo ra kỷ lục 280 hecta (690 mẫu Anh) đất mới trên 10 trong số 27 đảo mà họ chiếm giữ tại quần đảo Trường Sa.

Cho đến nay, Bắc Kinh vẫn giữ im lặng, vì Trung Quốc là quốc gia đầu tiên trong khu vực xây dựng các đảo nhân tạo ở Biển Đông và quân sự hóa chúng.

Đến năm 2021, khi Việt Nam bắt đầu chương trình xây dựng đảo nhân tạo, Trung Quốc đã hoàn thành việc xây dựng ba đảo nhân tạo lớn nhất ở Biển Đông – Đá Chữ Thập, Đá Vành Khăn và Đá Subi – và trang bị cho chúng các đường băng cùng cơ sở quân sự.

Theo AMTI, tổng diện tích bồi đắp và xây dựng đảo nhân tạo của Việt Nam ở Biển Đông chỉ bằng khoảng một nửa so với Trung Quốc.

Chính sách "Hướng Tây" của Việt Nam

Chính phủ Việt Nam ít đề cập đến các hoạt động xây dựng của mình, ngoại trừ việc khẳng định rằng chúng nhằm bảo vệ chủ quyền và cung cấp nơi trú ẩn cho ngư dân trong mùa bão.

Việt Nam chưa đưa ra phản hồi chính thức về lời chỉ trích của phía Trung Quốc, nhưng một nhà phân tích Việt Nam cho rằng việc Trung Quốc lần đầu tiên công khai phản đối có thể xuất phát từ sự không hài lòng của Bắc Kinh đối với chính sách "Hướng Tây" của lãnh đạo Việt Nam.

Năm 2023, Hà Nội và Washington đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, ngang bằng với quan hệ đối tác giữa Bắc Kinh và Hà Nội.

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Tô Lâm, đã nhiều lần bày tỏ mong muốn phát triển mối quan hệ và hợp tác mạnh mẽ với Hoa Kỳ, theo nhận định của Hoàng Việt, một nhà phân tích về Biển Đông.

Gần đây, ông Tô Lâm cũng đã có chuyến thăm chưa từng có tiền lệ tới nghĩa trang liệt sĩ, nơi chôn cất hàng nghìn binh sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến chống quân xâm lược Trung Quốc từ năm 1979 đến 1989.

"Phía Trung Quốc chắc chắn không hài lòng với chuyến thăm này của Tổng Bí thư Việt Nam," Hoàng Việt nhận định, đồng thời cho rằng việc Trung Quốc phản đối hoạt động xây dựng đảo của Việt Nam cho thấy mối quan hệ Trung-Việt "tuy bề ngoài có vẻ thân thiết và vững chắc, nhưng bên trong đã xuất hiện những vết nứt sâu sắc."

Một nhà phân tích khác của Việt Nam cho biết, theo ông, "Việt Nam ý thức được những rủi ro mà các hoạt động của mình ở Biển Đông có thể mang lại trong quan hệ với Trung Quốc."

"Tôi hy vọng rằng lãnh đạo Hà Nội sẽ đủ khôn ngoan để không bị cuốn vào cuộc cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung," ông Đinh Kim Phúc nói.

"Tuy nhiên, họ cần phải kiên định và quyết đoán khi bảo vệ chủ quyền của Việt Nam ở Biển Đông," ông nhấn mạnh.

Biên tập bởi Mike Firn/RFA.